Stanislaw Barszczak—California Chronicle—
We were already almost there, near the city, on the shores of the Pacific ocean we first heard, then saw an island full of mammals and marine animals, birds. Loud roars saluted our ears, which, on a further examination of the rocks, were found to proceed from a large congregation of sea-lions assembled at their bases. As we glided by, not fifty fathoms from some of the rocks, they looked up at us with inquiring eyes, as if to know why we had come there; and, certainly, from their formidable heads, they appeared as if they were well able to defend their native territory. I could not resist the temptation of firing his rifle among them. It had a wonderful effect on the whole body; big and little sea-lions, and cows, and seals, all began floundering away in the greatest dismay into the water–their awkward-looking movements being very amusing; at the same time, thousands of birds, which had been perched on the rocks, or floating in the water, rose into the air, with loud screams, circling round our heads; while porpoises, or some other huge monsters of the deep, kept gambolling around us, and now and then leaping out of the water in sportive humour. All this exhibition of wild animal life was, it must be remembered, within a few miles of the rich and populous city of San Francisco. Then one fine morning we admired one of a crowd of vessels of all rigs and sizes standing in with a fair breeze towards the far-famed harbour of San Francisco. High black rocks ran out of the sea before us, like monsters guarding the entrance to that domain of boundless wealth. The transition was very great, the actual harbour begins at a spot called the Golden bridge of 1937. Passing this point, we saw before us on the right a perfect forest of masts, with every flag under the sun flying aloft; and behind them appeared, on a low hill rising like an amphitheatre from the harbour, the far-famed city itself. “Serene, indifferent to fate, Thou sittest at the Western Gate; Thou seest the white seas fold their tents, Oh, warder of two continents; Thou drawest all things, small and great, To thee, beside the Western Gate.” This is what the writers have written of the great city of San Francisco, and for the past fortnight I have been wondering what made him do it. There is neither serenity nor indifference to be found in these parts. San Francisco is a mad city inhabited for the most part by perfectly insane people, whose women are of a remarkable beauty. A driver later as a reporter pumped me exhaustively while I was getting ashore, demanding of all things in the world news about this country. It is an awful thing to enter a new land with a new lie on your lips. I spoke the truth to the man who turned my most sacred raiment on a floor composed of stable refuse and pine splinters; but the reporter overwhelmed me not so much by his poignant audacity as his beautiful ignorance. I am sorry now that I did not tell him more lies as I passed into a city of six hundred thousand white men. Think of it! Six hundred thousand white men and women gathered in one spot, walking upon real pavements in front of plate-glass-windowed shops, and talking something that at first hearing was not very different from English. It was only when I had tangled myself up in a hopeless maze of small wooden houses, dust, street refuse, and children who played with empty kerosene tins. However, with some regret, I want to state here that in this short time of my stay in a city I did discover not the difference of speech. “You want to go to the Hilton Hotel?” said an affable youth on a dray. “What in hell are you doing here, then? This is about the lowest ward in the city. “ I do not vouch for the literal accuracy of other addresses and directions, quoting but from a disordered memory. “Amen,” I said. But fortified with different directions, I proceeded till I found a mighty street, full of sumptuous buildings four and five stories high, but paved with rude cobblestones, after the fashion of the year. It was a busy, exciting scene. Some of the vessels brought bands of English adventurers; others crowds of Chinese, with round felt hats and long tails; others Malays; and some even seemed to have blacks on board. At a short distance from the city were moored several small ships, their masts struck, their rigging unrove, deserted by their crews and officers. In that afternoon I were the only person who walked on shore. Around the waterfront titled Pier 39 there were the yachts, boats and the occasional stores. Passers-by, tourists and seasonal youth as the mates remained to guard against all risk of any of the crew deserting. It was just a noon when we landed, but all the world was normal yet. Time is considered too precious here to lose a moment. The town itself presented an extraordinary collection of strong contrasts: there were wooden sheds, and tents, and mud hovels, mixed up with vast stores and large dwelling-houses; while carts, and waggons, and coaches of every variety of build were moving about in all directions, among people from every part of world.(to be continued)

Stanisław Barszczak—Rozkwitają pęki białych róż—
„Izaak odezwał się do swego ojca Abrahama: «Ojcze mój!» A gdy ten rzekł: «Oto jestem, mój synu» – zapytał: «Oto ogień i drwa, a gdzież jest jagnię na całopalenie?» Abraham odpowiedział: «Bóg upatrzy sobie jagnię na całopalenie, synu mój». I szli obydwaj dalej. A gdy przyszli na to miejsce, które Bóg wskazał, Abraham zbudował tam ołtarz, ułożył na nim drwa i związawszy syna swego Izaaka położył go na tych drwach na ołtarzu. Potem Abraham sięgnął ręką po nóż, aby zabić swego syna. Ale wtedy Anioł Pański zawołał na niego z nieba i rzekł: «Abrahamie, Abrahamie!» A on rzekł: «Oto jestem». [Anioł] powiedział mu: «Nie podnoś ręki na chłopca i nie czyń mu nic złego! Teraz poznałem, że boisz się Boga, bo nie odmówiłeś Mi nawet twego jedynego syna». Abraham, obejrzawszy się poza siebie, spostrzegł barana uwikłanego rogami w zaroślach. Poszedł więc, wziął barana i złożył w ofierze całopalnej zamiast swego syna. I dał Abraham miejscu temu nazwę “Pan widzi”. Stąd to mówi się dzisiaj: «Na wzgórzu Pan się ukazuje». Po czym Anioł Pański przemówił głośno z nieba do Abrahama po raz drugi: «Przysięgam na siebie, wyrocznia Pana, że ponieważ uczyniłeś to, a nie oszczędziłeś syna twego jedynego, będę ci błogosławił i dam ci potomstwo tak liczne jak gwiazdy na niebie i jak ziarnka piasku na wybrzeżu morza; potomkowie twoi zdobędą warownie swych nieprzyjaciół. Wszystkie ludy ziemi będą sobie życzyć szczęścia [takiego, jakie jest udziałem] twego potomstwa, dlatego że usłuchałeś mego rozkazu». Abraham wrócił do swych sług i wyruszywszy razem z nimi w drogę, poszedł do Beer-Szeby.” (Biblia Tysiąclecia). Anioł powiedział do Abrahama: nie czyń Izaakowi nic złego. Wydaje mi się, że tajemny sekret Abrahama może skrywać też w jakimś sensie tajemny sekret współczesnej Ameryki, a szczególnie sekret opowieści o jej najdalej na południowy-zachód wysuniętym stanie, który nosi nazwę Kalifornia. Ponieważ w Kalifornii zakwitła teraz moja jabłoń, znalazłem tam ‘raj utracony’, a którego bogactwa zapragnąłem jakoś zaczerpnąć, zaraz spieszę też o tym wam kochani moi czytelnicy donieść. Wybrałem się na przełomie listopada i grudnia 2010 roku w przyjacielską podróż za ocean, do słonecznej Kalifornii, obejrzałem Los Angeles, Las Vegas, Park Narodowy Wielki Kanion, San Francisco, Park Narodowy Yosimite, San Diego. Co widziałem opiszę wam w kilku odcinkach, o światłach San Francisco powiem przy innej okazji.
Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Kalifornia Dolna. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa. Terytorium stanu rozciąga się między wybrzeżem Pacyfiku a górami Sierra Nevada na wschodzie, pustynią Mojave na południowym wschodzie i lasów (z przewagą sekwoi i jedlicy) na północnym wschodzie. Centrum stanu zajmuje Dolina Kalifornijska, jeden z najbardziej wydajnych rolniczo obszarów na świecie. Leżąca na terenie stanu Dolina Śmierci (86 m p.p.m.) jest najniższym punktem w USA. W czasie pierwszych kontaktów z Europejczykami Kalifornię zamieszkiwały ludy: Pomo, Kostanoan, Jokuc, Czumasz, Mohave (nie mylić z Mohawkami) i Serrano, mówiące językami: na-dene, tano, penutian i hokan-siu. W końcu XVIII w. Kalifornia została skolonizowana przez hiszpańskich osadników i stała się częścią wicekrólestwa Nowej Hiszpanii. W 1821 wraz z innymi terytoriami wchodzącymi w skład wicekrólestwa uzyskała niepodległość i stała się częścią Meksyku. Przez powstanie osadników amerykańskich i wojnę meksykańsko-amerykańską w latach 1846 – 1848 Kalifornia stała się częścią USA. W 1850 Kalifornia została przyjęta do Unii jako 31 stan. W XIX wieku, na wieść o odkryciu złóż złota w okolicach San Francisco, wybuchła tzw. Gorączka Złota. Było to przełomowe wydarzenie w dziejach całej Kalifornii. Dzięki masowemu napływowi osadników i poszukiwaczy złota stan zaczął się rozwijać. Wpływ gorączki złota na ten obszar doskonale obrazuje przykład San Francisco – z nic nie znaczącej osady, stało się nagle ludnym i prężnym miastem. Na początku XX wieku Los Angeles stało się centrum amerykańskiego show biznesu, który do dziś jest wizytówką miasta. Innymi ważnymi dla stanu dziedzinami gospodarki są turystyka, rolnictwo (głównie w Dolinie Kalifornijskiej), przemysł kosmiczny, informatyka i przemysł naftowy. Jest to najbogatszy stan USA, aby uzmysłowić sobie stopień jego zamożności i możliwości gospodarczych wystarczy spojrzeć na statystyki- gdyby Kalifornia była oddzielnym państwem, wówczas znajdowała by się w pierwszej dziesiątce gospodarek światowych z produktem krajowym brutto na poziomie Włoch. Mianem “Kalifornii” określano niegdyś tereny obecnie należące do amerykańskich stanów: Kalifornia, Nevada, Utah, Arizona i Wyoming, a także meksykańskich: Baja California i Baja California Sur. Samą nazwę powszechnie wywodzi się od nazwy utopijnego raju, w którym wedle legend miały mieszkać Amazonki, rządzone przez królową Califię. Na podstawie tego mitu w 1510 hiszpański pisarz Garci Rodríguez de Montalvo napisał książkę pt. Las sergas de Esplandián o wyspie zamieszkiwanej tylko przez kobiety. Prawdopodobnie dlatego też hiszpańscy odkrywcy, badający Meksyk z polecenia Hernána Cortésa, gdy w 1533 dowiedzieli się o wyspie (dziś wiemy, że to półwysep) nieopodal zachodniego wybrzeża Pacyfiku, którą według podań miały rządzić kobiety, nadali jej nazwę Kalifornia.
Sukcesywnie zasiedlana przez kolejne fale przybyszów w ciągu ostatnich 10 tysięcy lat, Kalifornia była jednym z najbardziej zróżnicowanych pod względem językowym i kulturowym regionów prekolumbijskiej Ameryki Północnej. Mieszkało tu ponad 70 odmiennych grup Indian. Duże, osiadłe grupy Indian zamieszkiwały wybrzeże Pacyfiku, który był głównym źródłem pożywienia. Obok połowu ryb polowano na ssaki morskie. Grupy zamieszkujące tereny śródlądowe żyły z myślistwa i zbieractwa. Indianie kalifornijscy w zależności od grupy znacznie różnili się w organizacji – istniał podział na grupy, plemiona, wioski. Mimo różnic byli ze sobą powiązani sojuszami, więzami handlowymi, rodzinnymi, choć toczyli także walki. Kalifornię odkrył portugalski żeglarz João Rodrigues Cabrilho w 1542. Mimo, iż był Portugalczykiem, służył Hiszpanii. 37 lat później Angielski odkrywca i korsarz Francis Drake opłynął wybrzeże Kalifornii i zgłosił pretensje do jego części. Hiszpańscy kupcy zaczęli wykorzystywać Kalifornie w trakcie podróży z Filipin do kolonii hiszpańskich w Meksyku od roku 1565. W 1602 Sebastian Vizcaino zbadał i opisał na mapie wybrzeże Kalifornii na polecenie wicekrólestwa Nowej Hiszpanii. Hiszpańscy duchowni zaczęli zakładać ośrodki misyjne wzdłuż wybrzeża (powstało ich 21) aby nawracać miejscowych Indian. Pierwszy ośrodek misyjny został założony w San Diego w 1769. Wokół misji pojawiły się małe miasteczka, był to początek hiszpańskiego osadnictwa w tej części Kalifornii. Nową prowincję nazwano “Alta California” (Górna Kalifornia, do dziś istnieje w Meksyku stan o nazwie Kalifornia Dolna). W 1821, w wyniku powstania przeciwko władzy Hiszpanii, Kalifornia staje się częścią niepodległego Meksyku i pozostaje nią przez 25 lat. Od 1820 traperzy i osadnicy z USA oraz Kanady zaczynają przybywać do Północnej Kalifornii, stając się motorem przemian, które wkrótce dotkną tę część Meksyku. Ci nowi przybysze odkrywają szlaki przez góry oraz pustynie Kalifornii zasiedlając niezamieszkane dotąd rejony. W tym samym okresie Imperium rosyjskie bada wybrzeże Kalifornii i zakłada punkt handlowy w Fort Ross. W 1846 osadnicy amerykańscy buntują się przeciwko Meksykowi (tzw. Rewolta Niedźwiedziej Flagi), ustanawiając w Sonomie Republikę Kalifornii. Pierwszym i zarazem ostatnim prezydent Republiki był William B. Ide, który odegrał bardzo ważną rolę w czasie powstania. Okres jego urzędowania trwał 25 dni i zakończył się wraz z zajęciem Kalifornii przez siły Stanów Zjednoczonych. Republika Kalifornii istniała zatem bardzo krótko. Gdy wybuchła rewolta niedźwiedziej flagi trwała wojna amerykańsko-meksykańska (1846-1848). Powstańcy w Kalifornii liczyli zatem na wsparcie z USA. Pomocy udzielono – komandor US Navy John D. Sloat wpłynął na zatokę Monterrey i rozpoczął okupację Kalifornii przez USA. Górna Kalifornia skapitulowała w mniej niż miesiąc przed siłami amerykanów, po serii kampanii na południu (oblężenie Los Angeles, bitwy pod Dominguez Rancho, San Pasqual, Rio San Gabriel i La Mesa). Californios (jak określało się hiszpańskojęzycznych mieszkańców regionu) w 1848 w Cahuendze podpisują traktat oddający Kalifornię Amerykanom. Wraz z Traktatem z Guadalupe Hidalgo, kończącym wojnę między Meksykiem a USA, Kalifornia zostaje podzielona między obydwa państwa. W 1848 liczba osadników amerykańskich w Kalifornii nie przekraczała 15 000, ale wraz z odkryciem złota i powiązaną z nim masowymi migracjami ze Stanów, Europy i Kanady znacznie wzrosła. W 1850 Kalifornia przystąpiła do Unii jako 31 stan. Niewolnictwo było w niej zakazane. Miejscem pobytu władz Kalifornii pod rządami Meksyku było Monterrey (od 1777 aż do 1835, gdy to meksykańskie władze opuściły Kalifornię). Amerykańska administracja szukała miejsca na swą siedzibę. Początkowo było to San Jose (0d 1850 do 1851). Następne były Vallejo (1852-1853) i Benicia (1853-1854). Ostatecznie jednak stolicą Stanu zostało w 1854 Sacramento i jest nią (z małą przerwą w 1861, gdy podczas powodzi posiedzenia legislatury stanowej odbywały się w San Francisco) do dziś.
Podróże między Kalifornią a środkową i wschodnią częścią USA były bardzo czasochłonne i niebezpieczne. Zmieniło się to jednak w raz z budową pierwszej transkontynentalnej linii kolejowej przebiegającej przez przełęcz Donner w górach Sierra Nevada. Wraz z budową tej linii kolejowej setki tysięcy osadników przybywało do Kalifornii ze wschodu. Główną przyczyną migracji były znakomite warunki do uprawy ziemi. We wczesnym okresie XX w. ilość przybywających do Kalifornii uległa zwiększeniu wraz z rozwojem połączeń kolejowych i budową autostrad. W okresie od 1900 do 1950 ludność stanu wzrosła z 1,4 mln do 10,5 mln, co sprawiło, że Kalifornia stała się najbardziej zaludnionym stanem w USA. Najważniejsze daty: 1542 – Kalifornia zostaje odkryta przez żeglarza Juana Rodrigueza Cabrillo; 1769 – pierwsza hiszpańska misja w San Diego. Powstaje 21 misji; 1841 – pierwsza zorganizowana grupa osadników amerykańskich; 1846 – proklamowanie niepodległej republiki Kalifornii; 1848 – Meksyk przekazuje Kalifornię Stanom Zjednoczonym. Wybuch “gorączki złota”; 9 września 1850 – Kalifornia zostaje przyjęta do Unii (jako 31 stan); 1869 – ukończenie pierwszej linii kolei transkontynentalnej. Kalifornia leży między Pacyfikiem, stanami Oregon, Nevada, Arizona i meksykańskim stanem Baja California. Powierzchnia Stanu wynosi 423 970 km². Gdyby Kalifornia była oddzielnym państwem, znajdowała by się na 59. miejscu na liście największych państw świata. W środkowej części stanu leży Dolina Kalifornijska, otoczona pasmami górskimi – góry leżące na wybrzeżu Pacyfiku (na zachodzie), pasmem Sierra Nevada (na wschodzie), Górami Kaskadowymi (na północy) i górami Tehachapi (na południu). Na południe od wybrzeża znajdują się Channel Islands. Dolina Kalifornijska jest rolniczym sercem regionu, produkuje prawie 1/3 żywności dla USA. Dolina Kalifornijska przedzielona jest Deltą rzek Sacramento i San Joaquin. Jej północna część zwana jest Doliną Sacramento, zaś południowa doliną San Joaquin, od przepływających przez nie rzek. Obydwie rzeki pełnią bardzo ważną rolę nie tylko w przyrodzie ale i w działalności gospodarczej. Dzięki pracom nad pogłębianiem dna, rzeki zachowują głębokość umożliwiającą istnienie portów w wielu śródlądowych miastach Stanu. System kanałów umożliwia zaś nawadnianie pól w Dolina Kalifornijskiej. Delta Sacramento i San Joaquin zapewnia także wodę pitną dla prawie 2/3 mieszkańców stanu. W paśmie górskim Sierra Nevada znajduje się najwyższy szczyt kontynentalnych stanów (Alaska określana jest mianem stanu “Zewnętrznego” i nie zalicza się jej do stanów kontynentalnych, mimo iż leży na kontynencie północnoamerykańskim) – Mount Whitney o wysokości 4421 metrów n.p.m. Temperatura w Sierra Nevada spada w zimie do podobnego poziomu co na terenach arktycznych. W tym paśmie górskim znajduje się też tuzin małych lodowców z których najbardziej znane są lodowce Palisade, najbardziej wysunięte na południe lodowce w USA. Sierra Nevada przebiega przez Dolinę Yosemite, znaną z licznych form polodowcowych, Park Narodowy Sekwoi, gdzie znajdują się sekwoje, jedne z najwyższych drzew na Ziemi oraz Jezioro Tahoe, największe z jezior na terenie Kalifornii. Na wschód od Sierra Nevada leżą Dolina Owens i Jezioro Mono, ważny ośrodek dla migrujących ptaków. W zachodniej części stanu znajduje się jezioro Clear, największy pod względem powierzchni akwen słodkowodny leżący w całości na terenie Kalifornii (jezioro Tahoe jest większe ale jego część znajduje się na terenie Nevady). Około 45% powierzchni Stanu zajmują lasy, mocno zróżnicowane pod względem gatunków drzew. Kalifornia jest najbardziej zalesionym stanem w USA, zaraz po Alasce. Wiele drzew z White Mountains zalicza się do najstarszych na świecie, jedna z rosnących tam sosen ościstych liczy sobie ok. 4700 lat. Na południu znajduje się duże śródlądowe słone jezioro Salton. Pustynie w Kalifornii zajmują około 25% powierzchni. Prawie cała południowo-wschodnia część Kalifornii to pustynie na których panuje bardzo wysoka temperatura (zwłaszcza w lecie). Największą spośród nich jest pustynia Mojave. Na północny wschód od niej leży Dolina Śmierci, w której znajduje się najniżej położone miejsce w Ameryce Północnej – Badwater Flat. Różnica między najwyższym szczytem (Mount Whitney) a Badwater Flat wynosi 322 km. Wzdłuż wybrzeża Kalifornii koncentruje się osadnictwo ludzkie. Znajdują się tam główne obszary metropolitarne stanu – Los Angeles-Long Beach-Riverside, San Francisco Bay Area i San Diego.
Kalifornia znana jest z trzęsień ziemi pozostawiających po sobie znaczne uskoki tektoniczne (np. uskok San Andreas). Inne zjawiska przyrodnicze charakterystyczne dla tego stanu to: tsunami, powodzie, susze, wiatr Santa Ana, pożary lasów, osuwiska i występowanie wulkanów. W większości stanu panuje klimat śródziemnomorski z chłodnymi, deszczowymi zimami i suchymi latami. Chłodny Kalifornijski Prąd przybrzeżny często latem powoduje tworzenie się mgieł w pobliżu wybrzeża. Im dalej w głąb lądu, tym chłodniejsze zimy i cieplejsze lata. W północnych partiach stanu zazwyczaj corocznie pada więcej deszczu niż w jego południowych partiach. W północno-zachodniej Kalifornii panuje klimat umiarkowany, w Dolinie Kalifornijskiej panuje klimat śródziemnomorski, jednak są tam też wyższe temperatury niż na wybrzeżu. W wysokich górach, włączając Sierra Nevadę, panuje górski klimat, zimą pada śnieg, a latem temperatury są umiarkowane. Na terenach pustynnych panują zróżnicowane klimaty, na Pustyni Sonora panują gorące lata i łagodne zimy. Na pustyniach znajdujących się powyżej 600 m n.p.m.panują gorące lata i chłodne zimy. Najwyższe temperatury występują na terenie Doliny Śmierci. 10 lipca 1913 r. zanotowano tam temperaturę 134 °F (56,6 °C), co było jak dotąd najwyższą temperaturą na zachodniej półkuli kuli ziemskiej. Dwie najważniejsze rzeki biegnące przez Kalifornię to Sacramento i San Joaquin, która spływa przez Dolinę Kalifornijską do Pacyfiku. Dwie inne ważne rzeki to Klamath na północy oraz rzeka Kolorado biegnąca przez południowo-wschodnią granicę stanu. Podział administracyjny: Liczba hrabstw: 58. Najludniejsze hrabstwo: Los Angeles. Wg szacunków w roku 2008 Kalifornię zamieszkiwało 36,756,666 ludzi, co stawia ją na pierwszym miejscu wśród stanów USA. Stan kontynuuje politykę przyciągania dużych liczb imigrantów, przez co liczba ludności ciągle się zwiększa. Wśród miast będących w Kalifornii jest 8, które zajmują miejsce wśród 50 największych miast USA, a są to Los Angeles – 2 miejsce, San Diego – 8, San José – 10, San Francisco -, Long Beach – 34, Fresno – 37, Sacramento – 38 oraz Oakland, które zajęło miejsce 44. Podział rasowo-etniczny: W Kalifornii żadna grupa etniczna nie dominuje liczebnie znacząco nad innymi (to znaczy iż ogólny udział żadnej z grup nie przekracza 50%). Podział rasowy: 59,8% Biali Amerykanie – z czego 17,5% pochodzenia hiszpańskiego; 6,2% Afroamerykanie; 12,3% Amerykanie pochodzenia azjatyckiego; 0,7% Rdzenni Amerykanie; 3,3% pochodzenie mieszane; 17,3% inna rasa; 35,9% było pochodzenia hiszpańskiego, bądź latynoskiego. Podział ze względu na kraj pochodzenia: 25% pochodzenie Meksykańskie; 9% pochodzenie Niemieckie; 7,4% pochodzenie Angielskie; 6% pochodzenie Filipińskie. Oprócz nich jest jeszcze ponad 60 różnych grup etnicznych z całego świata np. Albańczycy, Haitańczycy czy Pakistańczycy. Zarówno Los Angeles jak i San Francisco zamieszkuje duża liczba osób pochodzenia Francuskiego, Włoskiego, Portugalskiego, Rosyjskiego i Skandynawskiego. Język: 57,59% mieszkańców Kalifornii powyżej piątego roku życia jako języka codziennego używa języka angielskiego, zaś 28,21% mówi po Hiszpańsku. 2,04% mówi po filipińsku, 1,59% po chińsku, 1,4% po Wietnamsku, 1,05% po koreańsku. Ogólnie 42,4% mówi w innym języku niż angielski. Ogólnie na Terenie stanu używa się ponad 200 języków, co czyni go jednym z najbardziej zróżnicowanych pod względem językowym rejonów na świecie. Urzędowym językiem Kalifornii jest język angielski, od czasu uchwalenia 63 poprawki w 1986. Mimo to wiele urzędów stanowych nadal wydaje oficjalne dokumenty w innych językach. Religie: Chrześcijaństwo – 72%; Protestantyzm – 33%; Baptyzm – 4%; Prezbiterianizm – 3%; Metodyzm – 2%; Katolicyzm – 31%; Mormoni – 2%; Islam – 1%; Judaizm – 2%; inna religia – 4%; brak religii – 21%. Siły zbrojne: 123 947 żołnierzy na służbie. Przemysł i bogactwa naturalne: przemysł wydobywczy: ropa naftowa, gaz ziemny, piasek, żwir; przemysł kosmiczno-obronny i elektroniczny; przemysł filmowy; turystyka; rolnictwo: owoce na bakalie, cytrusy, pomidory, ryż; hodowla indyków. University of California jest instytucją zatrudniającą najwięcej laureatów nagrody Nobla na świecie. Jego siedziba główna jest w Oakland i składa się z 10 kampusów. Do ciekawostek zaliczyć należy fakt, że najstarszymi na świecie drzewami są liczące sobie ponad 4000 lat sosny długowieczne i sosny ościste, rosnące jedynie w Kalifornii. W obrębie stanu znajduje się jeden z najstarszych parków narodowych USA – Park Narodowy Yosemite oraz Park Narodowy Doliny Śmierci, Park Narodowy Sekwoi, Park Narodowy Kings Canyon i Park Narodowy Joshua Tree, a także parki stanowe. (wiadomości o Kalifornii zaczerpnąłem z Internetu)
Kalifornia jest stanem znanym z przemysłu rozrywkowego (obecność Hollywood). Pojechałem do Hollywood… Amerykanie przyjeżdżają tam zwłaszcza do tzw. Universal Studios. Wchodzą jakby do „zabytkowej dzielnicy miasta”, odwiedzają tłumnie przedstawienia w rodzaju „Terminator”, gdzie walka ze złem pięknego dobra jest głośna i spektakularna. Rodzice narażają ich dzieci na najwyższe i najgłębsze odczucia ludzkie od najmłodszych lat. Ta ‘postawa’ Ameryki dzisiejszej wydaje mi się sytuacją, która pokazuje jak naprawdę bywa w naszym życiu i…, że to ludzie dorośli kreują otaczającą rzeczywistość, a od tego jak to robią wiele zależy. Mi przypomina w niektórych momentach moje dzieciństwo….Więc moi rodacy przebudźcie się i dokonajcie przemiany wewnętrznej, aby mi się w końcu zaczęło dobrze żyć w moim kraju. Przedstawienia w rodzaju „Terminator”, to świetny obraz, bardzo przejmujący. I chyba jeden z najstraszniejszych, jakie widziałem. Jednocześnie – najbardziej przykuwających uwagę. Wyszedłem z Univeral Studios jak w sennym odrętwieniu i nie mogłem przestać myśleć o tym co się stało. Fantastyczne uczucie…Zresztą – po to przecież chodzi się tam…Tym razem nie mówię tak dużo. Powiem tylko, musimy walczyć, zdaje mi się, że i ja wciąż zawsze tracę moje życie. Dlatego otwarłem się raz jeszcze na coś nowego. Pewnego listopadowego dnia osiągnęliśmy Wielki Kanion w Arizonie, za Las Vegas. Dlatego chcę wam powiedzieć teraz o cudzie widzenia jedynego miejsca w świecie. Park Narodowy Wielkiego Kanionu (ang. Grand Canyon National Park) – park narodowy położony w hrabstwach Coconino i Mohave w północnej części stanu Arizona w USA. Został utworzony w 1919 roku i jest jednym z najstarszych parków narodowych w USA. Całkowita powierzchnia parku wynosi 4 926,66 km² (1 902 mil²). Swoim terenem obejmuje Wielki Kanion Kolorado – przełom rzeki Kolorado, uważany za jeden z naturalnych cudów świata. Region wokół Wielkiego Kanionu Kolorado został po raz pierwszy objęty ochroną federalną decyzją prezydenta Benjamina Harrisona z 20 listopada 1893 roku, który ustanowił w tym regionie rezerwat leśny. Prezydent Theodore Roosevelt 11 stycznia 1908 roku ze względu na “niezwykłe znaczenie naukowe, jako największego naturalnego kanionu w Stanach Zjednoczonych” ustanowił w tym miejscu pomnik narodowy pod nazwą Grand Canyon National Monument. Ponad dekadę później, 26 lutego 1919 roku Kongres przekształcił pomnik w park narodowy. Prezydent Herbert Hoover chcąc powiększyć obszar objęty ochroną 22 grudnia 1932 roku ponownie ustanowił Grand Canyon National Monument jako pomnik narodowy graniczący z istniejącym parkiem. Z kolei w 1975 roku podwojono powierzchnię Parku Narodowego Wielkiego Kanionu włączając do niego drugi pomnik narodowy Grand Canyon National Monument. W 1979 roku park wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ustanowienie Wielkiego Kanionu parkiem narodowym zapobiegło budowie na jego obszarze zapory na rzece Kolorado, która ostatecznie powstała w jej górnym biegu, jako zapora Glen Canyon Dam, która zalewając Glen Canyon utworzyła sztuczne jezioro Powella. Większość zwiedzających przybywa do południowej krawędzi kanionu, podążając drogą stanową 64. Droga dociera do południowego wjazdu do parku w pobliżu Tusayan. Naszą trasą jest droga przez Las Vegas i Zaporę Hoovera. Wielki Kanion jest obszarem powietrznym o specjalnych zasadach, z wyznaczonymi terenami, gdzie loty są zakazane i terenami, gdzie obowiązuje minimalna wysokość lotu. Zasady te wprowadzono, aby zredukować natężenie hałasu i zanieczyszczenie na obszarze parku. Pozwoliłem sobie jednak polecieć helikopterem wzdłuż Wielkiego Kanionu… Dzisiaj Grand Canyon National Park przyjmuje blisko pięć milionów odwiedzających każdego roku. Znaleziono tutaj prawie 12.000 lat historii, obwieszcza się daty z okresu Paleo-Indian. Wielki Kanion jest naprawdę wyjątkowym miejscem. Życie obfituje w kanionie, w Kolorado, a nawet wzdłuż felgi. Nawet ludzie zamieszkiwali ten obszar przynajmniej przez ostatnie kilka tysięcy lat. Grand Canyon jest także wspaniałym magazynem przeszłości, zarówno z głębi czasu uchwycone w warstwach skalnych kanionu, jak również bardziej niedawnej przeszłości ujęte w lokalizacji szczurów…Miłość jest jak deszcz, może się karmić z góry, zalewając pary radością kąpieli pod prysznicem. Ale czasami pod złością ciepła życia miłość wysycha na powierzchni i musi karmić się od dołu, z tendencją do utrzymywania swych korzeni żywych -powiedział Paulo Coelho w poemacie ‘Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam’ . Zdaje mi się, że Gran Canyon (skały koloru brązowego osiągające kilkadziesiąt metrów wysokości) symbolizuje także ostateczność ratunku dla miłości, która nawet powinna karmić się ‘od dołu’, przedstawia ową przestrzeń jedynego parku narodowego, któremu wydarto korzenie niejako. Gdzieś het w dole szemrze cofająca się wciąż rzeka Kolorado, za to z drugiej strony jakby z przeszklonego tarasu nad tą przepaścią widzimy także powietrze unoszące się między dwoma stromymi brzegami Wielkiego Kanionu, które wciąż tylko zaświadcza o skrywanym ostatnim bogactwie tej ziemi… W miasteczku Ząbkowice(obecnie w dzielnicy Dąbrowy Górniczej), niedaleko Sosnowca i Katowic, gdzie się wychowałem, jest coś w rodzaju Wielkiego Kanionu, mianowicie tzw. Kamionka. Są białe, strome zbocza wapiennych rozpadlin skalnych. Historia podaje o ciężkiej pracy tutejszych robotników w celu wydobycia naturalnego kamienia. Im więc także przeznaczam moją pieśń o Wielkim Kanionie. A nam kochani moi czytelnicy wypadałoby zachować tę część macierzy choćby w jakimś małym skansenie zatytułowanym „Mały Kanion”, wokół którego zakwitnęłyby białe róże. Niechby otwarta została tutaj karczma dla odwiedzających nasze strony nielicznych turystów. Ta ziemia, choć wciąż inna, jakby nie przestaje wołać: daj mnie, bo też majowego słońca może kiedyś zabraknąć na zawsze.

Stanisław Barszczak—W pokoju ‘pod papugami’— Jest to kolejna historyjka z Olsztyna w 1712 roku. To powiedziała mi wiele lat temu nieżyjąca już Pani Anna Skalska, która między innymi osiągnięciami ma za sobą cichy pobyt we własnym domu, który znacząco wpłynął na jej sposób przedstawienia pewnych wypadków, które tam miały miejsce. Istnieją godziny i nastroje, podczas których większość ludzi nie chce słuchać takich rzeczy, a ja w takich chwilach słyszałam niektórych z największych mędrców. Wspominała o tym, jak po zakończeniu ostatniej wojny z Szwecją, oficerowie armii , którzy poddali się nowej prawowiernej władzy, właśnie wracali do swoich małych ojczyzn, by roznieść wieści o swoich przygodach, i wypocząć po ich trudach. Hetman Beniamin był oficerem z wielkimi osiągnięciami, który również nosił w sercu olbrzymi szacunek dla swej rodziny. Hetman Beniamin wrócił był teraz w rodzinne strony. Jakiś interes przyczynił się do tego, że wybrał się z wycieczką po zachodnich powiatach, już podejmował kolejny etap podróży, kiedy rano znalazł się w pobliżu małego miasteczka, w którym dostrzegł nieprzeciętną urodę i charakter iście angielski. Z racji upływu kilkudziesięciu lat życia cieszył się już wiekowym spojrzeniem na otaczający go świat. A przed nim pokazało się miasteczko, z okazałym starym i drewnianym kościółkiem, którego wieża rodziła jedyne świadectwo pobożności minionych wieków, dokoła niego leżały pastwiska i pola uprawne niewielkiego stopnia, które złączone lub przedzielone były pokaźnym, wiekowym a drewnianym płotem. Dało się zauważyć nieco znaków współczesnych ulepszeń. Jednak sąsiednie place nie naśladowały ani samotności jakiegoś schyłku czy upadku, ani gwaru wszystkiego co nowe. Piękna rzeczka, szemrzała swobodnie za tutejszym rynkiem jak Morze Czarne, zalewała południową część miasteczka, wybrała sobie ujście w drodze na lewo i na prawo pod mostem, przygłuszona nieco w pobliżu biegnącym murem, także pewną granicą zakreśloną przez wytyczony tutaj trakt prowadzący ku kościółkowi. Dawniej z pewnością tak nie było. Ale dzisiaj podobno jesteśmy mądrzejsi, dlatego zmianom w naturze nie ma końca. Na łagodnym wzgórzu, na rzut kamieniem od miasteczkowego rynku widać było, wśród wielu czcigodnych dębów i splątanych zarośli wieżyczki zamku. Stary jak ściany Ogrodzieńca i Krzyżtoporu, ale wydawało się, że otrzymał ważne zmiany w wieku panowania Zygmuntów w najjaśniejszej Rzeczypospolitej. Tutaj zapewniono zakwaterowanie naszemu hetmanowi. Ruch był nadal w jego murach. Przynajmniej taki był wniosek, który hetman wyciągnął z obserwacji dymu unoszącego się nad zamkiem. Od strony parku złożonego z wiekowych sosen hetman nadciągał z grupą wiarusów ku wieżyczkom zamku, które były bogate jeszcze we wszystkie zdobienia minionej epoki, a proste i solidne siły innych części zamku przytwierdzonego do tutejszych skał obwieszczały wszem i wobec, że został wzniesiony do obrony bardziej jak do ostentacji. Hetman zaraz od bramy zapytał o właściciela zamku. Temu ostatniemu nadamy imię Jakub Mieroszewski. Jakie to szczęście, stwierdził z razu jakby od niechcenia hetman. Większość wspomnień z wczesnego jego życia, zarówno w szkole jak i na uczelni, była związana z małym Jakubem, i teraz przez kilka pytań zadanych spotkanym ludziom mógł ustalić fakt, że właścicielem zamku jest jego przyjaciel z młodości. Jakub został podniesiony do tytułu szlacheckiego po śmierci ojca. Ale oto okres żałoby jest zakończony, teraz wszedł on w zupełne posiadanie majątku ojca. Przed laty ich radości i ich zadania były takie same, a uczciwe serca rozgrzane jedyną miłością do ich małych ojczyzn. Na drewnianym moście przed bramą ukazał się nowy właściciel zamku, który skinieniem głowy i oka, w pełni wystarczających do utrzymania jego godności, dał wyraz ich jedynej dawnej zażyłości. Już po kilku zamienionych zdaniach stało się czymś naturalnym, że podróżny powinien zawiesić swą podróż i spełnić dawno skrywany w sercu cel nawiedzin wiarusa sprzed lat z iście biblijną skrupulatnością. Portier odebrał zmęczone konie, w tym samym czasie zadzwonił dzwonek informujący o zbliżaniu się gości niewąskiego przyjęcia urządzonego na tutejszym zamku. Kilku młodych mężczyzn siedząc na koniach w ich strojach sportowych, z psami wokół, wyrażało życzenie udania się na przedpołudniowe polowanie. Młody Hetman Beniamin wchodził do bramy, Jakub patrzył na niego, na ogorzałą twarz swego przyjaciela jak na obcego człowieka, w którym wojny, jego mundur i jego rany, zrobiły wielkie zmiany . Ale niepewność trwała znowu nie tak długo, wreszcie Jakub do gości przemówił, i serdeczne pozdrowienie, które nastąpiło, było jedyne, jakie można tylko wymienić między tymi, którzy przeszli razem wesołe dni beztroskiego dzieciństwa, jak też wczesnej młodości. Gdybym mógł sformułować życzenie, mój drogi Bracie, zaczął Jakub, to chciało by się mieć cię tutaj zawsze. „ Mój drogi Beniaminie”, spojrzawszy kątem oka na przyjaciela powiedział po namyśle Pan Jakub, “zostaniesz na całe wakacje.” Hetman nieświadom jeszcze obecnej chwili obejrzał pokój, w którym jaśniały wypchane papugi, a który już był wcześniej przygotowany dla niego na zamku przez Pana Jakuba.
Następnie w godzinach popołudniowych zszedł na kolację. Pan Jakub z kompanami, ale w istocie wewnętrznie sam, pospieszył z gratulacjami do Hetmana z okazji jego powrotu do spokojnego życia. Gościnność utrzymana była w granicach porządku. Po pewnym czasie w sali zapanowały butelki, karty i bilard. Uczta przeciągnęła się do późnej nocy. Aż Pan Jakub powstawszy powiedział: -„przyznaję, że mój zamek choć jest bardzo duży, to jednak nie posiada wystarczającej ilości miejsc do zakwaterowania. Ale możemy dać Ci, jak widzisz, komfortowy pokój staromodny, a śmiem przypuszczać, że kampanie wojenne nauczyły Cię cieszyć się nawet z gorszych miejsc.” Nadszedł czas, gdy skromnie ubrany Hetman Beniamin ujęty Jakubowymi wspomnieniami trudów i niebezpieczeństw, jakie czyhały na niego na wojnie, wszedł późnym wieczorem do swego pokoju, rozebrał się i przygotował na luksusowy wypoczynek. Tutaj , w przeciwieństwie do zwyczaju rozwijania tego rodzaju opowieści, opuszczamy bohatera naszego, cieszącego się obecnym zamieszkaniem na zamku, aż do następnego dnia rano.
Rano Pan Jakub nie omieszkał znów zabawiać swych śniadaniowych gości, którzy zgromadzili się wokół niego. Po jakimś czasie jednak więcej niż jeden raz wyraził był on zdziwienie brakiem na posiłku swego nadzwyczajnego gościa. Wreszcie posłał sługę, żeby poszedł po niego. Lokaj zaraz wrócił z informacją, że Hetman Beniamin spacerował od wczesnych godzin porannych po ogrodzie, na przekór pogodzie, która była mglista i niewyraźna. Ale oto nagle zjawił się sam Hetman. Jego wygląd pozostawiał dużo do życzenia. Wychudzony był i afiszował się z beztroskim zaniedbaniem swego ubrania. Szybko połknął filiżankę gorącej herbaty. W tym momencie Pan Jakub powiedział: pozwól mój drogi Beniaminie, że pokarzę ci zamek i jego sąsiedztwo z pobliskiego tarasu. Otworzył skrzydła drzwi tarasu, by wskazać różne obiekty godne obserwacji. Tak więc przenieśli się poza widok miłych gości, a Pan Jakub osiągnął zamierzony cel, odciągając zupełnie swojego gościa od reszty towarzystwa. Następnie powiedział do niego:- „mój stary i bardzo drogi przyjacielu, teraz jesteśmy sami. Odpowiedz mi na słowo przyjaciela i honor żołnierza. W jaki sposób spędziłeś minioną noc?” -„Rozebrałem się i poszedł do łóżka tak szybko, jakeś mnie zostawił był wczoraj wieczorem”. Ale drewno w kominku, który prawie frontem stał tuż przed moim łóżkiem, płonęło jasno i wesoło, zatem z pomocą stu ekscytujących wspomnień mojego dzieciństwa i młodości, mogłem szybko zasnąć. Tu Hetman Beniamin zatrzymał się na chwilę w monologu zanim kontynuował go dalej. –„Mój kochany, rzekł, to co mi się stało ostatniej nocy ma charakter tak charakterystyczny i tak napięty, że nie mogę się zmusić, żeby szczegółowo to ci opowiedzieć. Myślę, że szczerość z mojej strony może prowadzić do wyjaśnienia okoliczności czegoś równie bolesnego co i tajemniczego. Ty znasz mnie od czasu dzieciństwa i młodości, i nie będziesz mnie podejrzewać o brak tutaj męskich uczuć. Dlatego będę kontynuować moją historię tak dobrze, jak mogę, powołując się na moją przyrodzoną szczerość, a jednocześnie wyraźnie czując, że wolałbym ogień baterii niż przypomnieć straszne wspomnienia z ostatniej nocy.” Zatrzymał się po raz drugi , a następnie widząc, że Pan Jakub przysłuchiwał mu się uważnie, rozpoczął, choć nie bez oczywistych niechęci, historię jego przygody nocną w pokoju obitym arrasami.- “Powinienem jednak zaraz ci powiedzieć, że jakkolwiek te refleksje nocne były przyjemne i miłe, to uziemiony także byłem z uwagi na poczucie posiadania przez jakiś czas w mym życiu trudów i niebezpieczeństw związanych z prowadzeniem wojny, co sprzeciwiało się odczuciom przyjemności życia w pokoju i łączenia tych przyjaznych i serdecznych więzi z najbliższymi. Tak więc pozostawałem wewnętrznie rozdarty choćby z racji na wezwanie wojny. I nagle budzi mnie dźwięk podobnie jak szelest jedwabnych sukni i stukanie parą butów na wysokim obcasie. Ktoś chodził w mieszkaniu. Odsłaniam niepewnie kurtynę, aby zobaczyć, o co chodzi, postać jakby starca przeszła między łóżkiem i kominkiem. Podniosłem się na łóżku i nawet chrząknąłem nieco. Obraz starca przy drzwiach był dla mnie pewnym zaskoczeniem, starzec odwrócał się powoli. Nie było już żadnych wątpliwości, co on myśli. Na jego twarzy zobaczyłem stałe cechy ludzkich zwłok, a zostały odciśnięte ślady najgorszych i najbardziej odrażających namiętności ludzkich. Było to ciało jakiejś potwornie skatowanej istoty, wydawało się, że zrezygnowało z grobu, a dusza przywrócona z karnego pożaru złączyła się na moment z ciałem, w celu utworzenia związku z wspólnikiem jej winy. Usiadłem w pozycji pionowej, wspierając się na dłoniach, gdy dalej patrzyłem na tę straszną zjawę. Starzec, jak się mi wydawało, jeden krok i skoczy mi do łóżka… Nagle przysiadł na mym łóżku promując jakieś nieziemskie oblicze, iście diabeł wcielony.” Tutaj Hetman Beniamin zatrzymał się i otarł z czoła zimny pot, widzialny znak pamięci jego strasznych wizji.-“Jakubie, powiedział, ja nie jestem tchórzem, znam wszystkie niebezpieczeństwa związane z moim zawodem, ale mogę naprawdę przysiąść, że minionej nocy odstąpiła mnie wszelka męskość, i topiła się jak wosk w piecu, a ja czułem każdy mój włos. Jakby krew przestała płynąć w mych żyłach, i zatonąłem w omdleniu. Jak długo leżałem w tym stanie nie umiem odgadnąć. Aż zbudził mnie zegar zamkowy, który wybijał godzinę tak głośno, że wydawało się jakby był w samym pokoju. Minęło trochę czasu, zanim odważyłem się otworzyć oczy, żeby nie zobaczyć znowu strasznego widowiska. Gdy jednak zebrało mi się na odwagę, by spojrzeć w górę, to straszydło nie było już widoczne. W pierwszym zamierzeniu zapragnąłem wyciągnąć mój dzwonek, obudzić lokaja i usunąć się na strych. Powiem teraz tylko, że ciepło i zimno męczyły mnie przez resztę nocy, wybity ze snu, czuwałem zmęczony. Sto przedmiotów jakichś strasznych prześladowało mnie , ale to nie stanowiło wielkiej różnicy wobec wizji, którą już opisałem. Zdałem się jak twierdzę teraz na oszustwa własnej fantazji i leżałem wciąż pobudzony przez nerwy na łóżku…Dzień w końcu pojawił się, gdy powstałem z uczuciem złego stanu zdrowia i poniżenia mego umysłu. Wstydziłem się siebie jako człowieka i żołnierza, a jeszcze bardziej na poczucie własnej ekstremalnych mocy. Wreszcie ruszyłem się. Aż w jakimś dziwnym momencie zdecydowałem się na ucieczkę poza mój pokój, w celu uzyskania na wolnym powietrzu ulgi, pofolgowania mojemu systemowi nerwowemu, wstrząśnięty do głębi przez straszny a przelotny obraz z innego świata.” Tu zamilkł, a jego przyjaciel odpowiedział: -”Mój Hetmanie, zawsze pragnąłem, byś był zamkowym gościem. Jest to najbardziej niezwykłe miejsce, to mieszkanie, powiedział, ale to musi być coś w dziwnych relacjach na temat tego mieszkania. Ale na Boga, mój drogi przyjacielu, nie życzyłem ci nigdy nic złego, żeby spotkało cię pod mym dachem, a tylko sama wygoda i szczęście “.-„ W innych miejscach możemy się często jeszcze spotkać, ale Boże uchowaj mnie, żebym miał drugą noc spędzić tutaj, przerwał w pół słowa Hetman. A mówił z takim głębokim przekonaniem, że musiały tutaj ustąpić wszystkie zwykłe komentarze łączone z podobnymi historiami. Pan Jakub nigdy nie zapytał go, czy był pewien widzenia, czy nie są to jedynie dzikie kaprysy fantazji lub oszustwa nerwu wzrokowego, Wręcz przeciwnie, wydawał się głęboko ujęty prawdą i rzeczywistością i tym co słyszał. –„Bardzo przepraszam cię za ból, mój drogi Hetmanie, kontynuował Pan Jakub, ale musisz wiedzieć, że w czasach mojego ojca i dziadka ten apartament, który został ostatniej nocy przydzielony Tobie, był stale zamknięty ze względu na doniesienia o nadprzyrodzonych zjawiskach i dźwiękach, które wydobywały się stamtąd. Kiedy objąłem w posiadanie zamek po rodzicach, przed kilku tygodniami, od razu pomyślałem, że zakwaterowanie na zamku nie jest zbyt luksusowe. I dlatego zdecydowałem się otworzyć ten jedyny pokój ‘pod papugami’. Umieściłem w nim pierwszorzędne meble. Jednak fama, że pokój był nawiedzany w przeszłości przez obce moce dotarła i do mnie. Obawiałem się trochę zakwaterowania ciebie w tym pokoju. Ale muszę wyznać, mój drogi Hetmanie, że wydawało mi się, że najbardziej korzystną możliwością usunięcia nieprzyjemnych plotek dołączonych pokoju, będzie sława twojej odwagi, wszak umysł masz wolny od różnych komentarzy na ten temat. Nie mogłem zatem wybrać lepszego przedmiotu mojego eksperymentu”. – “Na moje życie, powiedział Hetman Beniamin, trochę w pośpiechu, jestem niezmiernie zobowiązany tobie.”-„ Jestem pewien- kontynuował swą obronę Pan Jakub- że gdybym ci powiedział o tej sali, to uniknęlibyśmy obecnej sytuacji. To było moje nieszczęście, być może mój błąd, ale tak naprawdę nie może być określany jako moja wina”. -„Widzę już świeże konie, zauważył Hetman, muszę odjechać.” –„Nie, daj mi co najmniej pół godziny więcej- zebrał się na odwagę Pan Jakub. Oto mam w zamku galerię obrazów. Myślę, że kilka z nich jest bardzo cennych.” Hetman przyjął zaproszenie, choć nieco niechętnie. Widać było, że nie można było na luzie stąd wyjechać. Przyjaciele przeszli przez kilka pokoi, w długiej galerii wisiały obrazy, Pan Jakub pokazywał je swojemu gościowi, mówił nazwy i podawał pewne uwagi , ale Hetman Beniamin zdawał się być mało zainteresowany szczegółami. Tylko jeden obraz przykuwał jego uwagę zatytułowany „Chrystus ukrzyżowany w Belgii.” Ze skałą i młynem, kołem tortur, grupą Hiszpanów eskortujących Belgów, Chrystusa, złego i dobrego łotra, na Golgotę. Wszystko odnośnie czasu przemija, a historia z Jerozolimy trwa nieustannie, zamęczony Bóg-człowiek. Obraz jest arcydziełem i w porównaniu do ceny chińskiego wazonu, jest jedyną okazją obrony ludzkich wartości. To genialny obraz , piękny obraz, Bruegel jest tak dobry. Można patrząc na jego rzeczy jak dziecko. Wszystko mówi o dawnych czasach z XVII wieku. “Tam jest!” zawołał nagle Hetman Beniamin- „to on jest”, ten człowiek, który odwiedził mnie w nocy! Tam, ten szlachcic z ubytkiem na czole”. Ta scena spotkania dwóch przyjaciół przy flamandzkiej furze, na której siedzą zły i dobry łotr, wymagałaby jeszcze osobnego opisu, którego nie sposób wymazać z historii ich ludzkiego losu. Ale ona może przydarzyć się także tobie, Czytelniku. Dobry łotr jest obok nas, pchnięcie Chrystusa towarzyszy każdemu z nas. Więc kiedy będziesz odwiedzał gościnne pokoje swych wspaniałych przyjaciół, nie zapomnij opisanego tu zdarzenia ku jedynej przestrodze; o tym, że jest sprawiedliwość międzyludzka, która wszystko zwycięży. Tak oto nasi przyjaciele, którzy spotkali się z taką radością, rozstali się w nastroju bardzo różnym, Pan Jakub z poleceniami upiększenia pokoju ‘pod papugami’, obitego arrasami, a Hetman Beniamin, by szukać mniej pięknego kraju i zapomnienia o bolesnej nocy, którą ujrzał w Olsztyńskim zamku, także na tutejszym słonecznym niebie.

Stanislaw Barszczak—A Patient’s View, part 3—

When I was in the room laser, I asked Dr. Kotania at a red light on the machine. He keeps his hand on my face and adjusts its position to the level of the chin. I felt something that I took my right eye. I think it’s a lens, that my eyes were open. “Are you ready? Bring your forehead to the front teeth stick together,” he said. “You will hear some sounds and see flashing lights like strobe light,” “Look left. Beautifully.” Laser flashes in my eyes and it is very clear. I heard the crash every time I slide Dr Kotania move away laser eye. I felt something dripping from my face on the right. At first I thought it was blood, but it must be just, in order to introduce the lens to the field easier. Dr. Kotania looks like a TV surgeon, very handsome and tall. Literally has hands of a surgeon. His hands are large and smooth. They always smell like soap and I love it when you hold my face sometimes, to raise his head slightly. Now, sometimes I feel dizzy … Dr. Kotania is my favorite doctor. I feel like I knew him to be I’ve know him forever. It is impossible not to love him. ‘Look up over his head,’ he says. ‘Look at the left … OK, look to the left … look down on the left … Look at your feet,‘ he repeats. Controls the convergence of both eyes in the opposite direction clockwise. What to do with the fact that he sits at his desk with long legs crossed and doing sketches of my retina in the chart. ‘It is safer to get a prescription for glasses the eye rather than the optics,‘ he says in the end when I visit him in his office before leaving the branch.
3.
Tomorrow I finish the second month of stay in the hospital, our conversation with Adam again extended far past midnight. On the eve of departure from the hospital is certainly I did not sleep, ‘only to go home’, convalescent recovering Adam mentioned. My friend drove me once no longer home. I thought that this house will be a big stone building with acres of land, and the walls will be white and soft as in the movies, and each will be closed in his room and scared and alone. But it was my imagination. The place was very cozy and nice, a big TV, and movies are playing. I was a bit shy, but after a week I broke up. My last hospitalization was the shortest of all. I stayed there only 24 hours and was released immediately. Many people ask me how I accomplished this. The answer is simple. They wanted me to behave in a certain way, so I did. Here diverse group of people who are caught in a collective situation of relative isolation, perform daily activities … These limited power environments are natural and persuasive metaphor for life … This challenge and the triumph of the spirit of free men everywhere are allowed to exist. Mentally ill people, I say frankly, I was on their side, and even had the power, but still did not want to break into their ‘cages and release them.’ I see many people suffering from mental illness and I must say that the media really give an incorrect picture of them. Many of them are really great people who unfortunately are stigmatized because of their suffering.
My best friend, his name is Adam, has always been a little strange, recently reiterated attacks, until he found himself in a psychiatric hospital. I visited him several times and then finally moved and no trace of him. I think that some aspects of his life was good. I honestly think, done a few things worse, however. He was there because of abuse of the reality of his life at home. I do not think such restrictions are truly necessary. It was scary. Usually there was no one beside him. It was horrible … I was up all night in my bright room, crying and trembling gone. I really think that the psychiatric establishment has not helped me find better ways to deal with my problems. My life in this stress over the years, I think it was a big mistake, my poverty. Since I was willed by others, and yet not wanted by himself, said Adam. Since I was willed by others, and yet not wanted by himself. We believe that poverty is only when you are hungry, naked and homeless. The case, however, looks different. And especially when you’re unwanted, unloved and neglected, this is the greatest poverty. We must begin to love in our homes to deal with this poverty. Presented here a model of human disease. The dimensions of illness perception model, are very different. The inclusion of disease to the perception of medical care improves the quality of life for patients.
That night I was alone. I gave up only one reflection. People who have been there for any length of time know how true it is in the hospital, so I do not feel guilty, saying he “sucks” in there. As already mentioned, the staff was always helpful to me and I found some good friends. I will never forget our shared conversations with Adam in the hospital corridor. I learned to have more compassion for people than ever before. Only time heals wounds. Nobody before did not want Adam to be around him because they thought he was mad, bad. And I’m just worried about losing my day job, because so many people have already met. I could start with two potential romances in the hospital, one nurse and one with a doctor. But then it was just only a mom. I tried to always keep God and I hoped that someday I’ll find a general understanding and love. I have been evenings at home mom, even with the excuses that have no place to sleep. Maternal feelings were strong, seemed to be reciprocated, even though it appears that no direct: if I was not prepared to think. My only joy would be to come and lie at her feet like a dog, how miserable and beaten after losing a soldier returning from war, to lie on the floor and breathe on his feet as only a puppy. It would be fortunate to how they could imagine. One day, instead, decide to have less life than many expect, and I want to face it alone. My mother has gone to Olkusz, towards last stage, to complete her life. Only I am going into the unknown yet, but I can tell you frankly: even if the mother did not have the most intellectual conversation, then I sincerely believe that everything I told her by heart. And she might say: ‘If you hold your head when you lose a good sentence and then blame you for anything. If you can trust yourself when all people have doubts about you. If you can wait and not feel tired of waiting. If you can dream and not make dreams your master, if you do not understand and a reason to, if you can fill the unforgiving minute, sixty seconds worth, that Yours is the Earth and everything in it, you’ll be a man, my son!’ So today I have to carefully choose the last path of love, the protection of all life and the only opening to the availability of mine, and Christian brothers.
(there is poetic a license by author S.B.)

Stanislaw Barszczak—A Patient’s View, part 2—MPD(disharmony multiple personality) is a highly sensationalized disorder, blown out of perspective by Hollywood movies, where the sufferer actually possesses two or more distinctly different personalities within their minds, a condition that is usually brought on by severe childhood trauma. Schizophrenia is a very different illness. Because of its debilitating symptoms, uncertain causes, and the degree of difficulty to find the right treatment for an individual, schizophrenia is the most difficult mental illness to have to live with.” Usually, a simple task at school and work are difficult to execute for schizophrenics, and have difficulty thinking and concentrating properly. Schizophrenia also affects memory. It is not uncommon that a person suffering from schizophrenia are not able to recall what she said, whether and to what she saw during the psychosis, whether those things were true or not. Weight loss and suicidal ideation is also common. The emergence of symptoms of schizophrenia usually strikes people between the second and third decade of life.
Can affect children under the age of twelve years, or it can hurt a person in a sleep state until the end of her twenties, as well as at the time in which the disease severity of the symptoms these individuals are referred to as “witchcraft” or, more often, ‘psychotic episodes’. Spells are milder psychotic episodes are very serious events in which a person cannot distinguish reality from imagination, such individuals often have the impression that they are in danger or are threatened and need something comprehension to stop it. These psychotic episodes may be preceded by other symptoms, but they often appear suddenly and without warning. Most people will be affected by schizophrenia in the first psychotic episode in adolescence. What causes schizophrenia? The exact cause of schizophrenia is not known, but it is unlikely that there is no one specific cause of the disease. Presents the hypothesis that, as with other mental disorders, such as the obsessive-compulsive disorders and antisocial personality disorders, schizophrenia derives its origin from the combined areas of biological, psychological and social (Cantor-Graae, 2007). There are two theories specific about what causes schizophrenia: one through the balance of chemicals during fetal development of the brain, and the second to the poor state of the attractor in the brain. Due to the nature of the disease, schizophrenia can be very difficult to detect. Schizophrenics often try to hide the fact that they see hallucinations, because they fear ridicule, afraid to move away from over-reactive imagination, then immaturity, childishness. (Vianna, 1993) Due to these factors, often, unfortunately, only possible to identify people with schizophrenia after he underwent major episodes of their illness.
Today, the above-mentioned elements of schizophrenia adds yet activation of the immune system of mother and fetus, the process In examining the development of the brain … causes of autism, researchers found that mothers who were infected during pregnancy, then it is more likely that children acquire abnormalities in gene expression and behavior. These abnormalities were not only consistent with the behavior of autistic children, but also patients with schizophrenia. (Smith, 2007) With regard to mothers with immune activation, it means that during pregnancy the mother’s immune system was stimulated, a higher than usual due to infections before what should have been protected. It is concluded, often shift the balance of chemicals in the brain development of the child. In particular, the levels of cytokines interleukin-6 (IL-6) has been lowered. Chemical role of the latter is to mediate behavior and transcriptional activity in the brain. If the amount of the compound was reduced in the brain during fetal development, it means the presence of behavioral deficits, emotional and cognitive people with schizophrenia. (the knowledge of schizophrenia taken from the Internet)
2.
Such a retreat would be too difficult for me, such isolation, as in the case of Adam, could not help me, others may. One morning, Dr. Kotania stood at the foot of my hospital bed in the bleached apron and asking me questions. Before I was diagnosed with retinal detachment again. I was transferred to another bed and brought to the operating room. Strange smell and the operating room cleanliness. The lights seemed too bright. After the injection, I felt strange. I remember the voice of Dr. Kotania who laid your hand upon me. I turned my head to look around a little and I saw the assistant of Dr. I saw caps, strange machines, and light. Everything was blurry because I did not have my glasses .. I started to feel surreal and disoriented, I was not even sure if it was needed anesthesia, whether it was my anxiety. I lay my head back down and just closed my eyes. And I was not aware of. It was such a strong feeling that my body was literally in his hands. I cannot help but feel the doctor only join. I have seen many times Dr. Kotania in the past three years since the first time I was diagnosed with retinal detachment. I could not help but feel love and gratitude for this man, who is my doctor. He is an expert, it is always nice and gentle, no knowledge of surgery. Surgery is a tremendous experience, I entrust myself and the whole body in someone else’s hands, and his knowledge. For the first time I experienced the feelings that cause fear being ‘under the knife’, as well as subject under anesthesia, it annoys me. Maybe it’s because I was afraid that I will not ‘wake up’ again … After the surgery, I remember a nurse told me to improve on the pillow, but most of all, I saw green and blue dots on the floor. There was a sharp pain and a feeling of overcrowding. I looked around. I knew I had to use the bathroom. ‘I gotta go’ – I told myself, the nurse helped me gradually.
After my surgery I had for Dr. Kotania many warm words. Dr. Kotania could not return my full vision in the eye, I had lost them, but completely prevented the retinal detachment and saved from losing all my vision in that eye, and I am very grateful to him for it. It is a fairly good vision in that eye, which seeks to cooperate with my right eye. It took me all day to wake up from anesthesia. George assistant, and I think, the main techniques of Dr. Kotania, took me into the room, was ready to take pictures of my retina. I felt nervous, because my surgery did not work one hundred percent, even I started to cry. George patted me on the shoulder to comfort me. I was afraid of losing more vision, but also having to go through another exhaustive, surgical, painful treatments. But he contacted Dr. Kotania for me. I told him about my vision disorders, and even agreed with me on some appointments. Even now I look forward to meeting with Dr. Kotania at 10:30. I hear his voice, already talking to the other in the hallway. I see him in passing in his white coat. Then there is the door, falls firmly. He shook my hand. ’What’s happening?’ He says with satisfaction. ‘Are your eyes are okay, I have not noticed any change?’ Anaesthesia is strange, I cannot sleep, it’s not even like going to sleep, because I have no dreams at all, and I have trouble sleeping.

Stanislaw Barszczak; A Patient’s View
The greatest destroyer of peace is abortion because if a mother can kill her own child, what is left for me to kill you and you to kill me? There is nothing between, Mother Theresa said. While Sacha Guitry, the great film director noticing: our wisdom comes from our experience, and our experience comes from our foolishness. In turn Ken Kesey, an author ‘One Flew Over the Cuckoo’s Nest’ mentions, that the inspiration for a novel came while working on the night shift at the Menlo Park Veterans’ Hospital. He often spent time there talking to the patients, sometimes under the influence of the hallucinogenic drugs with which he had volunteered to experiment. Kesey did not believe that these patients were insane, rather that society had pushed them out because they did not fit the conventional ideas of how people were supposed to act and behave. Eight o’clock every Tuesday morning I showed up at the vet’s hospital in Menlo Park, ready to roll. The doctor deposited me in a little room on his ward, dealt me a couple of pills or a shot or a little glass of bitter juice, then locked the door. He checked back every forty minutes to see if I was still alive, took some tests, asked some questions, left again. The rest of the time I spent studying the inside of my forehead, or looking out the little window in the door. It was six inches wide and eight inches high, and it had heavy chicken wire inside the glass. You get your visions through whatever gate you’re granted. Patients straggled by in the hall outside, their faces all ghastly confessions. Sometimes I looked at them and sometimes they looked at me. but rarely did we look at one another. It was too naked and painful. More was revealed in a human face than a human being can bear, face-to-face. Sometimes the nurse came by and checked on me. Her face was different. It was painful business, but not naked. This was not a person you could allow yourself to be naked in front of. Six months or so later I had finished the drug experiments and applied for a job. I was taken on as a nurse’s aide, in the same ward, with the same doctor, under the same nurse—and you must understand we’re talking about a huge hospital here! It was weird. But, as I said, it was the sixties. Those faces were still there, still painfully naked. Toward them off my case I very prudently took to carrying around a little notebook, to scribble notes. I got a lot of compliments from nurses: ‘Good for you, Mr. Kesey. That’s the spirit. Get to know these men,’ writer mentions.
1.
My name is Leszek Zapolny. I live in Silesia, in Poland today. One day, my such a thoughtful, useful life, there was strained, if not on the brink of … And so I felt sorry for themselves and their neighbors. I so much wanted to cry … tears were right there … missed one small pulse that broke the barrier of the eyelids. Someone said that a man can cross the boundaries of death, although his body is still alive. But if the man is just a piece of wood? Because only he can be all one, whether it is alone or with other pieces of wood. Just how many people, so many ways! Ward beneath us in the same hospital a colleague Adam lay.
– Why they put you? – Ask me again in the corridor. – Grass … – That’s what they put you? – The possession and cultivation. – Is not it a disgrace – lock up people because of what God has given? If he wanted, he never create seeds. How many years you put in jail. Unless you got the year? – ‘Six months, five hundred dollars fine, three years of rights. – Is not that a big turd?’
It was a psychiatric ward near his home. He was treated for depression and anxiety disorders. Diagnosed with a personality and ‘symptoms schizoidal schizoaffective disorder’. Quite recently I read about schizophrenia as a disease, and especially of our civilization. Schizophrenia is a brain disease, just like Alzheimer’s. It cannot be predicted or prevented and is not a moral weakness, character flaw, or a result of poor parenting. Schizophrenia is also not Multiple Personality Disorder. This is a common misconception that has greatly contributed to the ‘schizophrenic stigma’ which makes life for schizophrenics even more difficult.
I became friends with Adam, who told me his story. Before, I hated to be in a psychiatric ward, and I could not stand having to interact with strangers and I hated having to undergo treatment, persists. I hated the feeling that something is wrong with me or that I was spendthrift. There was even some a word fight, when I was there. I was in solitary confinement three different roommates and it was quite pleasant. But there was some therapy sessions each day, it really does not pose a chance to open up more. What were my problems? Severe depression, generalized anxiety disorder, cutting up, mild suicide attempts, suicidal thoughts? My childhood was behind me, it is still only a mother nearby. My friends were too far away from me. He had classical migraines since I was a teenager. My doctor prescribed the medication specifically for my migraines until a few years ago. I always repeated all the classic volume its symptoms: confusion, headache .. The main symptoms usually lasted several hours and caused that I was tired and my eyes too. Migraines are like a concussion and a headache at the same time. I do not remember the night before I went to sleep in a room above the garage. On December 5, 2001 in the morning there was a fire in our house. Two months ago I went with my friend the psychiatrist to talk to a doctor’s just that my mom gave me to the hospital. On December 6 at noon were taken under police escort me to the psychiatric ward of a hospital located in the center of city Dąbrowa Górnicza. I tried to escape but was stopped. The isolation could observe only the lime tree in the courtyard, still did not cease to pursue his monologue Adam. When I got there the first night I could not sleep. The first night I experienced a shock, downloaded from the vicinity of some ‘would-be suicide bombers’ and laid them next to me. Here, the doctor seemed like a mountain, strong and omniscient. After one such night of our long talks I decided to read about schizophrenia.
Schizophrenia is also ‘disharmony multiple personality (MPD)’. It is a misconception that greatly contributed to the ‘schizophrenic stigma’ that makes life even more difficult for schizophrenics. Schizophrenia due to debilitating symptoms, causes doubt and degrees of difficulty to find appropriate treatment for individual patients, schizophrenia is the toughest mentally in their daily lives. The most common symptom in people with schizophrenia experience is that the difficulty would not be able to distinguish real events from dreams and hallucinations. The distinction between reality and imagination, between what is real and what is not true, it is not clear to a person suffering from schizophrenia. They can have a dream or hallucinatory experience, which they do certainly true. Hallucinations are another common symptom schizophrenia. Patients can see a person or thing that does not exist, they can hear voices and sounds, which also do not exist. (Lepage, 2007) Schizophrenics often talk with people who “saw” or refer to the voices that are “heard” as if it were talking to each other. Sometimes we feel uncomfortable with these people, so they avoid. That is why many schizophrenics would lead a lonely life. But it’s so hard to tell them what is real and what is not. Many schizophrenics are still afraid to change. Depression and anxiety disorders often coexist with schizophrenia because of that. Many schizophrenics are presented as cold, retreating people have little or no emotion, avoid contact with others and often get angry or afraid of their loved ones, for no reason. (Gleeson, 1993) They use words that make no sense when talking to people. Suspicion, insecurity, and feeling as if ‘everyone is out to get me,’ are consistent with schizofrenia.

Then when I was thirty-five years I began to seriously write. The first stories were very short. I had used abstract words to describe any writing purpose of mine early. If I hadn’t, I would never have been able to do the book. Finally, the delicate, however belatedly, I think, spontaneous and warm encouragement the book was done intuitively, and not only out of close observation. I was worried about the material lasting long enough. But then he writing did its magic. The material began to present itself to me from many sources. The stories became longer; they couldn’t be written in a day. And then the inspiration, which at one stage had seemed very easy, rolling me along, came to an end. But a book had been written, and I had in my own mind become a writer.
The distance between the writer and his material grew with the two later books; the vision was wider. And then intuition led me to a large book about our family life. During this book my writing ambition grew. But when it was over I felt I had done all that I could do with my island material. No matter how much I meditated on it, no further fiction would come…Accident, then as I said, rescued me. I became a traveller. I travelled in the Mexico City and understood much more about the colonial set-up of which as Christian man I had been part. I went to India, my close land, it was a journey that broke my life in two. Though, I remember, the Indian house at Ujjain’s region was in two parts. The front part, of bricks and plaster, was painted white. It was like a kind of Indian house, with a grand balustraded terrace on the upper floor, and a prayer-room on the floor above that. It was ambitious in its decorative detail, with lotus capitals on pillars, and sculptures of Hindu deities, all done by people working only from a memory of things in India. In Trinidad it was an architectural oddity. At the back of this house, and joined to it by an upper bridge room, was a timber building in the another style. The entrance gate was at the side, between the two houses. It was a tall gate of corrugated iron on a wooden frame. It made for a fierce kind of privacy. You may imagine, so as a child I also had this sense of two worlds, the world outside that tall corrugated-iron gate, and the world at home, which marked the streets in the vicinity of our town: Gospodarcza, Ormo, 22 lipca, Kościelna.
The books that I wrote about these two journeys took me to new realms of emotion, gave me a world-view I had never had, extended me technically. I was able in the fiction that then came to me to take in Poland as well as the Silesians – and how hard that was to do. I was able also to take in all the Christian groups of the Europe, which I had never before been able to do…This new fiction was about Christian shame and fantasy, a book, in fact, about how the powerless lie about themselves, and lie to themselves, since it is their only resource. The book was called The Mission Man. And it was not about mimics. It was about colonial men mimicking the condition of manhood, men who had grown to distrust everything about themselves. Some pages of this book were read to me the other day – I hadn’t looked at it for more than thirty years – and it occurred to me that I had been writing about Christian schizophrenia.
I have done this little survey of the early part of my career to try to show the stages by which, in just ten years, my birthplace had altered or developed in my writing: from the comedy of street life to a study of a kind of widespread schizophrenia. What was simple had become complicated…Both fiction and the travel-book form have given me my way of looking; and you will understand why for me all literary forms are equally valuable. It came to me, for instance, when I set out to write my third book about India – twenty-six years after the first – that what was most important about a travel book were the people the writer travelled among. The people had to define themselves. A simple enough idea, but it required a new kind of book; it called for a new way of travelling. And it was the very method I used later when I went, for the second time, into the American world…I have always moved by intuition alone. I have no system, literary or political. I have no guiding catholical idea. My mother, who spoke her stories in a very bright time, and for no reward, had no catholical idea. Perhaps it is because we have been far from authority for many centuries. It gives us a special point of view. I feel we are more inclined to see the humour and pity of things.
Nearly thirty nine years ago I went to Niechorze sea. It was at the time of the hope. The country was full of plan. There was no true debate about anything. But there was only passion and the borrowed political jargon of Europe, the people did not have causes, they only had enemies…I am near the end of my work now. I am glad to have done what I have done, glad creatively to have pushed myself as far as I could go. Because of the intuitive way in which I have written, and also because of the baffling nature of my material, every book has come as a blessing. Every book has amazed me; up to the moment of writing I never knew it was there. But the greatest miracle for me was getting started. I feel – and the anxiety is still vivid to me – that I might easily have failed before I began. “The beautiful things we shall write if we have talent,” Proust says. Talent is like a sort of memory which will enable them finally to bring this indistinct music closer to them, to hear it clearly, to note it down. Talent, Proust says, Naipaul he would say, luck, and much labour.

The children who came ten years after in our extended village family didn’t have this luck like me. Russian was ubiquitous, no one taught us English. Sometimes someone wrote out the alphabet for us to learn, and that was that; we were expected to do the rest ourselves. My mother’s house was full of religion; there were many ceremonies and readings, some of which went on for days. It was then that I already celebrate the Holy Mass, stood next to my mother, to raise the bell rang, we had an altar with a table, skirt for the cassock and alb, pulpit chairs. But no one explained or translated for us who could no longer follow the only language an individual’s life, hidden under the mantle of everyday language. So our ancestral faith receded, became mysterious, not pertinent to our day-to-day life.
They were policemen; they were teachers. One of them was my very first teacher at the Ząbkowice School; Mrs Grzegorczyk, Mrs Grzesica I remembered her with adoration for years. There was the capital, where very soon we would all have to go for education and jobs, and where we would settle permanently, among strangers. There were the white people, not all of them English; and the Portuguese and the Chinese, at one time also immigrants like us. And, more mysterious than these, were the people we called Kubanski, Ostrouch, Skalski, Sidło, Novak, Mrs Rabova, mixed people of warm brown complexions who came from the other time, before the island was detached from Dąbrowa Górnicza – a kind of history absolutely beyond my child’s comprehension. Later as arrivals at Ząbkowice we were with mum a disadvantaged community, that excluding idea was a kind of protection; it enabled us – for the time being, and only for the time being – to live in our own way and according to our own rules, to live in our own fading Silesia. It made for an extraordinary self-centredness. We looked inwards; we lived out our days; the world outside existed in a kind of darkness; we inquired about nothing.
To give you this idea of my background, I have had to call on knowledge and ideas that came to me much later, principally from my writing. As a child I knew almost nothing, nothing beyond what I had picked up in my grandmother’s house. All children, I suppose, come into the world like that, not knowing who they are. But for the French child, say, that knowledge is waiting. That knowledge will be all around them. It will come indirectly from the conversation of their elders. It will be in the newspapers and on the radio. And at school the work of generations of scholars, scaled down for school texts, will provide some idea of France and the French…In Ząbkowice, bright boy though I was, I was surrounded alas by areas of darkness also. School elucidated nothing for me. I was crammed with facts and formulas. Everything had to be learned by heart; everything was abstract for me. Again, I do not believe there was a plan or plot to make our courses like that. What we were getting was standard school learning. In another setting it would have made sense. And at least some of the failing would have lain in me. With my limited social background it was hard for me imaginatively to enter into other societies or societies that were far away.
I loved the idea of books, but I found it hard to read them. I got on best with things like Andersen and Aesop, timeless, placeless, not excluding. And when at last in the sixth form, the highest form in the college, I got to like some of our literature texts – Moliere, Cyrano de Bergerac, Hugo – I suppose it was because they had the quality of the fairytale, the humble life’s truth…When I became a writer those areas of darkness around me as a child became my subjects. The land; the aborigines; the New World; the colony; the history; India; the Muslim world, to which I also felt myself related; Africa; and then England, where I was doing my writing. That was what I meant when I said that my books stand one on the other, and that I am the sum of my books. That was what I meant when I said that my background, the source and prompting of my work, was at once exceedingly simple and exceedingly complicated.
You will have seen how simple it was in the country town of Silesia. And I think you will understand how complicated it was for me as a writer. Especially in the beginning, when the literary models I had – the models given me by what I can only call my false learning – dealt with entirely different societies. But perhaps you might feel that the material was so rich it would have been no trouble at all to get started and to go on…What I have said about the background, however, comes from the knowledge I acquired with my writing. And you must believe me when I tell you that the pattern in my work has only become clear in the last two months or so. Passages from old books were read to me, and I saw the connections. Until then the greatest trouble for me was to describe my writing to people, to say what I had done.
I said I was an intuitive writer. That was so, and that remains so now, when I am nearly at the end. I never had a plan. I followed no system. I worked intuitively. My aim every time was do a book, to create something that would be easy and interesting to read. At every stage I could only work within my knowledge and sensibility and talent and world-view. Those things developed book by book. And I had to do the books I did because there were no books about those subjects to give me what I wanted. I had to clear up my world, elucidate it, for myself…I had to go to Rome and elsewhere, to get the true feel of the history of the Christianity. I had to travel to India because there was no one to tell me what the India great religion’s tradition had come from was like. There was the writing of Nehru and Gandhi; and strangely it was Gandhi, with his South African experience, who gave me more, but not enough. There was Kipling; there were romances by women writers. The few Indian writers who had come up at that time were middle-class people, town-dwellers; they didn’t know how to catch a glimpse the Indian adventure of ours along the east and the Christian religion we had come from.
And when that Indian need was satisfied, others became apparent: Africa, South America, the Muslim world. The aim has always been to fill out my world picture, and the purpose comes from my childhood: to make me more at ease with myself. Kind people have sometimes written asking me to go and write about Germany, say, or China. But there is much good writing already about those places; I am willing to depend there on the writing that exists. And those subjects are for other people. Those were not the areas of darkness I felt about me as a child. So, just as there is a development in my work, a development in narrative skill and knowledge and sensibility, so there is a kind of unity, a focus, though I might appear to be going in many directions.
When I began I had no idea of the way ahead. I wished only to do a book. I was trying to write in England, where I stayed on after my years at the university, and it seemed to me that my experience was very thin, was not truly of the stuff of books. I could find in no book anything that came near my background…The young French or English person who wished to write would have found any number of models to set him on his way. I had none. My mother’s stories about our community belonged to the past. My world was quite different. It was more urban, more mixed. The simple physical details of the chaotic life of our extended family – sleeping rooms or sleeping spaces, eating times, the sheer number of people – seemed impossible to handle. There was too much to be explained, both about my home life and about the world outside. And at the same time there was also too much about us – like our own ancestry and history – that I didn’t know.
At last one day there came to me the idea of starting with the Związku Orła Białego street to which we had moved from Gospodarcza, then Sikorski street. The life of the street was open to me. It was an intense pleasure for me to observe it from the verandah. This street life was what I began to write about. I wished to write fast, to avoid too much self-questioning, and so I simplified. I suppressed the child-narrator’s background. I ignored ‘the racial’ and social complexities of the street. I explained nothing. I stayed at ground level, so to speak. I presented people only as they appeared on the street. I wrote a story a day. If it were not for the short stories my mother said I would have known almost nothing about the general life of our community. Those stories gave me more than knowledge. They gave me a kind of solidity. They gave me something to stand on in the world. I cannot imagine what my mental picture would have been without those stories.

Surajprasad Naipaul said: “We lived on the Chaguanes’ land. Every day in term time – I was just beginning to go to school – I walked from my grandmother’s house – past the two or three main-road stores, the Chinese parlour, the Jubilee Theatre, and the high-smelling little Portuguese factory that made cheap blue soap and cheap yellow soap in long bars that were put out to dry and harden in the mornings – every day I walked past these eternal-seeming things – to the Chaguanas Government School. Beyond the school was sugar-cane, estate land, going up to the Gulf of Paria. The people who had been dispossessed would have had their own kind of agriculture, their own calendar, their own codes, their own sacred sites. They would have understood the Orinoco-fed currents in the Gulf of Paria. Now all their skills and everything else about them had been obliterated…The kind of knowledge about the Chaguanes would not have been considered important, and it would not have been easy to recover. They were a small tribe, and they were aboriginal. Such people – on the mainland, in what was called B.G., British Guiana – were known to us, and were a kind of joke. People who were loud and ill-behaved were known, to all groups in Trinidad, I think, as warrahoons. I used to think it was a made-up word, made up to suggest wildness. It was only when I began to travel in Venezuela, in my forties, that I understood that a word like that was the name of a rather large aborginal tribe there…There was a vague story when I was a child – and to me now it is an unbearably affecting story – that at certain times aboriginal people came across in canoes from the mainland, walked through the forest in the south of the island, and at a certain spot picked some kind of fruit or made some kind of offering, and then went back across the Gulf of Paria to the sodden estuary of the Orinoco. The rite must have been of enormous importance to have survived the upheavals of four hundred years, and the extinction of the aborigines in Trinidad.”
Now me I write with the great penetration about similar things. Everything of value about me is in my books also. That element of surprise is what I look for when I am writing. It is my way of judging what I am doing, which is never an easy thing to do… the product of a quite superficial self, not of the innermost self which one can only recover by putting aside the world and the self that frequents the world…A first book I reconstituted from my early papers.. a book is the product of a different self from the self we manifest in our habits, in our social life, in our vices. If we would try to understand that particular self, it is by searching our own bosoms, and trying to reconstruct it there, that we may arrive at it…All the details of the life and the quirks and the friendships can be laid out for us, but the mystery of the writing will remain….a man trusting to his intuition and waiting for luck. I have trusted to intuition. I did it at the beginning. I do it even now. I have no idea how things might turn out, where in my writing I might go next. I have trusted to my intuition to find the subjects, and I have written intuitively. I have an idea when I start, I have a shape; but I will fully understand what I have written only after some years….I said earlier that everything of value about me is in my books. I will go further now. I will say I am the sum of my books. Each book, intuitively sensed and, in the case of fiction, intuitively worked out, stands on what has gone before, and grows out of it. I feel that at any stage of my literary career it could have been said that the last book contained all the others”.
I did not found out about the name of my birthplace yet…Tarnowskie Góry…. has not yet learned that my place of birth. Maybe I was twenty-eight when I found out about the name of my birthplace. I was living at Ząbkowice, had been living in Dąbrowa Górnicza Basin for four years. I was writing my first book. This was a history of Poland, a human history, trying to re-create people and their stories. I used to go to the Jasna Góra Museum to read the Polish story. Then I went to Czestochowa a meeting with Pope John Paul II; I was not adopted and do not had been permited me see him on a Mount Mary, Queen of Polish. For that reason of this incident, the mountain had become, I believe, as one of the mountains of my birth, new Tarnow Mountain.
For four centuries people have believed that Raleigh had found something… People who have been ‘expropriated’ would have its own type of agriculture, the calendar of their own, their own codes, its own sacred hand. They understood the Orinoco-fed currents in the Gulf of Paria River. Now all their skills and all of them have been obliterated … ritual, posture important for the dispossessed…And me I always do something for something … usually I follow Aristotle to knowledge about the world and its people. I’ve got to do more and more…my allegiance is a country…resiliency. The world is always in movement. People have everywhere at some time been dispossessed. I suppose I was shocked by this discovery in 1967 about my birthplace because I had never had any idea about it. But that was the way most of us lived in the agricultural colony, blindly. There was no plot by the authorities to keep us in our darkness. I think it was more simply that the knowledge wasn’t there.
What was past was past. I suppose that was the general attitude. And we immigrants from another part of Poland, had that attitude to the vanderers. We lived for the most part ritualised lives, and were not yet capable of self-assessment, which is where learning begins. Half of us on this land of the Ząbkowice were pretending – perhaps not pretending, perhaps only feeling, never formulating it as an idea – that we had brought a kind of India with us, which we could, as it were, unroll like a carpet on the flat land…There was the Mrs Antos shop with wool, cotton next door. That was all that I knew of her and his family then. But the idea of strangeness I did as a child not accompanied by that, of the thing to be kept outside, extended even to other people. For example I entered the garden state Goleniewski how to garden in paradise. There were some extraordinary people who reversed this natural order of the things. In the fifth grade in the class I saw a new friend, his name was Jack, I thought of him as stranger. I still do not know anything about my birthday in the city Tarnowskie Góry, a pity. I still unfortunate that so long I wear a trip to my birthplace. It is also some strangeness in my life, but others are not to blame.
You must imagine me at this time as under fourteen, because when I was seven all this life of my grandmother’s house in Ząbkowice came to an end for me. We moved to the centre of a city, and then moving closer to the smelter and the rail station…Now the habits of mind engendered by this shut-in and shutting-out life lingered for quite a while. The habits of mind arising from the participation in the life and shutdown dragged on endlessly and became a moment later, I suppose…The world outside existed in a kind of darkness; and we inquired about nothing. I was just old enough to have some idea of the Polish epics about that, you cannot meet in life but only through faith.

Stanislaw Barszczak—-A book on the Polish house—-
Once Mrs Catherine Goldenstein has said about my relation with Mr Paul Ricoeur: “you seem to dwell on Paul Ricoeur’s Memory, History, Forgetting at some length”. Alas now the memory is all lost…Sir Vidiadhar Surajprasad Naipaul , Nobel laureate says as follows: “I was born in Trinidad. It is a small island in the mouth of the great Orinoco river of Venezuela. So Trinidad is not strictly of South America, and not strictly of the Caribbean…. I suppose I didn’t know they were destitute – I suppose that idea came much later…. I was born in a small country town called Chaguanas, two or three miles inland from the Gulf of Paria. Chaguanas was a strange name… The grocery store was the city council, bureau, where the civil marriage took place in my town… Many years ago this place was demolished, registrar’s office, I just renewed the windows in an adjacent building at the former store, I learned recently that there was a broadcasting center, a radio station broadcast a program from there to the whole town… This was my very small community. The bulk of this migration from India occurred after 1880. The deal was like this. People indentured themselves for five years to serve on the estates. At the end of this time they were given a small piece of land, perhaps five acres, or a passage back to India. In 1917, because of agitation by Gandhi and others, the indenture system was abolished. And perhaps because of this, or for some other reason, the pledge of land or repatriation was dishonoured for many of the later arrivals. These people were absolutely destitute. They slept in the streets of Port of Spain, the capital.”
The Nobel laureate was writing on: “I was reading about the foolish search for El Dorado, and the murderous interloping of the English hero, Sir Walter Raleigh. In 1595 he raided Trinidad, killed all the Spaniards he could, and went up the Orinoco looking for El Dorado. He found nothing, but when he went back to England he said he had. He had a piece of gold and some sand to show. He said he had hacked the gold out of a cliff on the bank of the Orinoco. The Royal Mint said that the sand he asked them to assay was worthless, and other people said that he had bought the gold beforehand fro North Africa. He then published a book to prove his point, and for four centuries people have believed that Raleigh had found something. The magic of Raleigh’s book, which is really quite difficult to read, lay in its very long title: The Discovery of the Large, Rich, and Beautiful Empire of Guiana, with a relation of the great and golden city of Manoa (which the Spaniards call El Dorado) and the provinces of Emeria, Aromaia, Amapaia, and other countries, with their rivers adjoining. How real it sounds! And he had hardly been on the main Orinoco…And then, as sometimes happens with confidence men, Raleigh was caught by his own fantasies. Twenty-one years later, old and ill, he was let out of his London prison to go to Guiana and find the gold mines he said he had found. In this fraudulent venture his son died. The father, for the sake of his reputation, for the sake of his lies, had sent his son to his death. And then Raleigh, full of grief, with nothing left to live for, went back to London to be executed…The story should have ended there. But Spanish memories were long – no doubt because their imperial correspondence was so slow: it might take up to two years for a letter from Trinidad to be read in Spain. Eight years afterwards the Spaniards of Trinidad and Guiana were still settling their scores with the Gulf Indians. One day in the British Museum I read a letter from the King of Spain to the governor of Trinidad. It was dated 12 October 1625.”
“I asked you, the King wrote, to give me some information about a certain nation of Indians called Chaguanes, who you say number above one thousand, and are of such bad disposition that it was they who led the English when they captured the town. Their crime hasn’t been punished because forces were not available for this purpose and because the Indians acknowledge no master save their own will. You have decided to give them a punishment. Follow the rules I have given you; and let me know how you get on…What the governor did I don’t know. I could find no further reference to the Chaguanes in the documents in the Museum. Perhaps there were other documents about the Chaguanes in the mountain of paper in the Spanish archives in Seville which the British government scholars missed or didn’t think important enough to copy out. What is true is that the little tribe of over a thousand – who would have been living on both sides of the Gulf of Paria – disappeared so completely that no one in the town of Chaguanas or Chauhan knew anything about them. And the thought came to me in the Museum that I was the first person since 1625 to whom that letter of the king of Spain had a real meaning. And that letter had been dug out of the archives only in 1896 or 1897. A disappearance, and then the silence of centuries…The people who had been dispossessed would have had their own kind of agriculture, their own calendar, their own codes, their own sacred sites. They would have understood the Orinoco-fed currents in the Gulf of Paria. Now all their skills and everything else about them had been obliterated…I suppose that was the general attitude… We lived for the most part ritualised lives, and were not yet capable of self-assessment, which is where learning begins. Half of us on this land of the Chaguanes were pretending – perhaps not pretending, perhaps only feeling, never formulating it as an idea – that we had brought a kind of India with us, which we could, as it were, unroll like a carpet on the flat land…”